На главную

ПОИСК

 

111
Новости
Аналитика
Комментарии и интервью
Пресс-релизы
Афиша
Мероприятия РНКАТНО
Фоторепортаж

Татарская община
О РНКАТНО
Праздники и традиции
Национальная кухня
Татарские имена
Культура
Из истории
Выдающиеся татары
Ветераны
Наша молодежь
Татарские села области
Уроки татарского


Газета <Мишар доньясы>
Приложение <Миллят>

Библиотека
Энциклопедия

Благотворительность

Служба знакомств
Форум
Чат
Обратная связь
Карта сайта
Наши баннеры
О проекте

Другие национальные
объединения области
 
:: Газета ''Мишар дуньясы'' №5(14) (март) 2008

Мишәр дөньясы , № 5 (14) (март 2008 г.)
Нижгар татарлары газетасы

Хөрмәтле хатын-кызларыбызны хатын-кыз бәйрәме белән тәбрик итәмен. Бу бәйрәм дини бәйрәм булмаса да, минем фикерем буенча, аны билгеләп үтәргә кирәктер дип беләм. Хатын-кызларыбызга игътибар бирү, аларга сөю сүзләребезне әйтү, чәчәк бәйләмнәре һәм бүләкләр бирү өчен тагын да бер сәбәп бу бәйрәм көне. Динебездә хатын-кызларны ихтирам итү, аларны сөю һәм ярату турында күп риваятьләр бар. Юкка гына пәйгамбәребез галәйһиссәлам «Җәннәтне аналарыгызның аяк астыннан эзләгез», – дип әйтмәгән.

Бәйрәм белән сезне, хөрмәтле әнкәйләр, сеңелкәшләр. Аллаһ Раббыбыз сезгә бәхет, саулык һәм сәләмәтлек биреп, мул тормышта сөеп һәм сөелеп яшәргә Үзе насып әйләсен.

Үмәр хәзрәт Идрисов, Нижгар мөселманнарының Диния нәзарәте рәисе

«Ана!

Бөек исем, Нәрсә җитә Ана булуга!

Хатыннарның бөтен матурлыгы,

Гүзәллеге Ана булуда»,

– дип әйткән татар халкының мәшһүр шагыйре Һ. Такташ. Әйе, безне һәркайсыбызны дөньяга авырлык белән китергән Ана, Әни, Әнкәй. Нинди генә матур сүзләр әйтергә, нәрсә белән чагыштырырга мөмкин соң әнкәйләребезне?! 8 март хатын-кызлар бәйрәме, хөрмәтле әниләребезнең, сөйгән ярларыбызның, кадерле сеңелләребезнең, балдан татлырак булган кыз балаларыбызның бәйрәме ул. Нинди генә матур сүзләр әйтсәк тә, нинди генә бүләкләр бирсәк тә, сезнең бөеклелегезне, матурлылыгызны, гүзәллелегезне бәяләп бетерергә мөмкинлек юк.

Бәйрәм көне белән тәбрик итеп, әнкәйләребезгә бәхетле һәм саулыклы гомер һәм балаларының игелеген теләр идем. Һәрбер хатын-кызга үзенең сөйгәнен табып, ана булу бәхетен татып, татлы мәхәббәт хисләрен тоеп, озак еллар татулыкта, бәхеттә, шатлыкта яшәргә насыйп булсын сезгә дип, ихлас күңелемнән чыккан теләкләремне сезгә юллыйсым килә.

Гаяз Закиров, Нижгар татарларының Региональ милли-мәдәни мөхтәрият рәисе

Барча хатын-кызларны Яз һәм 8-март – Халыкара хатын-кызлар бәйрәме белән тәбриклибез!

Шәфкатьлә булыйк

Фотода: сулдан уңга Алсу Хәлилуллина, Зәйнәб hәм Рауза Летфуллиналар, Рушания Эксанова.                                                   2

Кыска хәбәрләр

Эх, юллар, юллар...

Кызыл Октябрь юллар төзекләндерү hәм ремонтлау предприятиесе (ДРСП) хәзер "Ниңегородавтодор" ачык типтагы акционерлык җәмгыятенә (ОАО) кергән икән. Күптән түгел аның генераль директоры Уразавылга килеп, урында ДРСП җитәкчесе Р.И. Арифуллин белән очрашып киләчәк турында сөйләшкәннәр. Рушан Ислямович әйтүенчә, ул аеруча предприятиянең нинди белгечләр белән тәэмин ителүе хакында кызыксынган. Ә аларның тәҗрибәлеләре, соңгы елларда даими эшләре булып тормау сәбәпле, таркала башлаган.

- Шуңа да карамастан, оешманың нигезен саклап кала алдык. Быел 4-5 миллион сумлык эш күләме дә отарбыз дип ышанам. Чөнки 3, 6 млн. сум тәшкил иткән яңа поиклиника территориясен төзекләндәрүне, Уразавыл муниципаль территориясендә булган Полевая белән Новая линия урамнарының hәрбересенә 500 метр асфальт юл салуны кулга төшерербез, Алла кушса, - ди Рушан Арифуллин.

Сүз ахырында, ул газетабыз аша ДРСПга механизаторлар кирәклеген белдерүебезне үтенде. Бүген анда асфальт заводын яңа сезонга әзерлиләр, булган техниканы рәткә куя киләләр. Ә "Ниңегородавтодор"ның директоры якын киләчәктә биредәге техник паркны яңартырга ышандырган.

Ник сыйдан баш тартабыз

Сыеры барның сые бар, дигәннәр безнең картлар. Әмма хәзер авылларыбызда сыер тотучылар, кызганычка каршы, елдан-ел кими бара. Мәсәлән, зур авылларыбызның берсеннән саналган Татар Моклокасында өч-дүрт ел гына элек яз килү белән дүрт, кайчак биш авыл көтүе "алла азыгына" чыгарылган. "Бер К.Маркс урамында гына да 100 баштан да артык сыер булгандыр. Ә бүген авыл буеча 70 баш җыеламы икән?" - дип борчуын белдерде бер ханым шушы җирле авыл администрациясеннән.

Ник соң сыйдан баш тартыга мәҗбүрбез? Төп сәбәп, ә монысы көн кебек ачык, урыннарда дәүләт ярдәме белән халык файдасына эшләп килгән колхозларның юкка чыгуы яки яларның шактый хәлсезләнүе. Ә аларга алмашка килгән инвесторлар үз пайчыларын сыер түгел, кәҗә асрардый игеназык белән дә тәэмин итә алмыйлар, кызганычка каршы.

Альбина Җаббарова

үз хәбәрчебез

БУ САНДА:

Рбишча, Шыгырдан, Мочали...           2

Фоттода: бернче дөнҗя чемпионы Ханнән Муин                 

 

Җәннәт аналарыгызның аяк астында   4

 

Шарлы яшен атмаган  5

 

Матур затлар ниләр көтә?  7

АКТУАЛЬ ТЕМА

 Шәфкатьлә булыйк

Дәүләтебез соңгы елларда олы яшьтәгеләргә һәм инвалидларга әһәмиятне арттыра бара. Мәсәлән, Пильна районында социаль хезмәт күрсәтү үзәге 2001 елдан алып, ике этажлы махсус бинада яңача эшли башлаган. Монда 15 көнлек көндезге дәвалану бүлеге дә эшләп килә. Биредәге бүлектә берчә 25 инвалид дәвалана ала.

Социаль хезмәт үзәге җитәкчесе Н. Рассказова сөйләве буенча, бу бүлектә массаж, физиодәвалану, психотерапия, дару инъекцияләре, фиточәйләр, махсус гимнастикалар һәм махсус аралашу дәваларын  тәҗрибәле табиб В. Силантьев һәр кешегә шәхсән  билгели. Бу бүлектә дәваланучылар экскурсияләргә дә чыгалар, ә җәй айларында балалар өчен  «Радуга» дип исемләнгән лагерь, күпбалалы һәм аз тәэмин ителгән гаиләләргә ярдәм йөзеннән эшли башлый икән.

Пильнә социаль үзәгендә 143 хезмәткәр 666 кешегә ярдәм күрсәтә. Бу белгечләрнең егермесе медицина белгечләре.  

Бу хезмәткәрләр районда өч бүлеккә бүленгән. Ике бүлек район үзәгендә эшләсә, өченчесен 2006 елдан Сафаҗай авылы администрациясе каршында ачканнар. Районның татарлар күмәк яшәгән авыл администрацияләренә ярдәмгә оештырылган социаль – медицина хезмәтенең бүлек мөдире Р. Эксановадан оешма эшчәнлеге турында сорашкач, ул түбәндәгеләрне сөйләде.

«Безнең бүлек ярдәмгә мохтаҗ 28 кешегә хезмәт итә, мәсәлән, медицина хезмәткәрләре А. Хәлилуллина – Сафаҗайда,  Петрякста – Н. Валеева, Иске Мочалида 
Г. Измайлова шулай ук картларга медик ярдәм күрсәтәләр. Әлбәттә, киләчәктә Яңа Мочали, Калиновка һәм Куликовка авылларында да шәфкать туташлары булдыруны күздә тотабыз. Бүлегебез штатында шулай үк социаль хезмәткәрләр дә бар. Мәсәлән К. Исхакова, А. Айсина, Р.Алимова, Г. Багаутдинова үз вазыйфаларын бик тырышып үтәп киләләр. Бер социаль хезмәткәр атнаның өч көнендә 3 кешегә икешәр сәгать булышырга тиеш, бу норма! Нормадан тыш түләүле хезмәт итү дә каралган.  Социаль медик хезмәт күрсәтүгә пенсия яшендәгеләр, сырхаулар һәм ялгызаклар алына, ә наркоманнар, эчүчеләр, психик авырулар, һәм ачык рәвештә туберкулез белән авырулар махсус дәвалану урыннарына озатылырга тиешле. Социаль үзәкнең медицина хезмәткәре норма буенча бер кешегә атнаның өч көненнән дә ким булмаган хезмәтләрендә, көненә 1 сәгать 25 минут дәвалау ярдәме күрсәтергә тиеш. Әлбәттә, нормадан тыш эшнең бәясе дә каралган. Түләүле хезмәт күрсәтү пенсия күләмен истә тотып куела, мәсәлән, пенсия яшәү минимумыннан артса гына түләү алына.

Безнең, ягъни социаль-медик хезмәткәрләрнең төп вазыйфалары, беренчедән клиентны һәрвакыт барлап, күзләп тору иң мөһим кагыйдә; икенчедән, табиб килгәнче ярдәм күрсәтү һәм хастаханәгә озатышу, дәвалану чорында аның янына барып мораль яктан ярдәм итү, аралашу; өченчедән, медик ярдәм күрсәтү, мәсәлән, компресслар, банкалар, горчичниклар, клизмалар, яраларга бәйләүләр кую; дүртенчедән, гигиена ванналары әзерләү, чәч тарау, тырнаклар кисү, урын җир алмаштыру, гәүдәнең озак ятканнан барлыкка килгән чирле җирләрен дәвалау. Дарулар чәнчү, әлбәттә бу эш дәвалаучы табиб билгеләгәннән соң эшләнергә тиеш. Лабораториягә материаллар тапшыру, рецептлар яздыру, дарулар табыштыру һәм туры килсә, интернатка озату өчен тиешле  документлар җыештыру. Без үтәгән эшләребезне дә, клиентның хәлен күзәтүне дә дәфтәргә яза барабыз».

 Бүлек мөдиреннән сорашканнан соң, без берничә социаль хезмәт карамагында яшәүче картлар белән очрашып хәлләрен сораштык.

Очрашып хәлләрен сорашкан кешеләребез тәрбиядән канәгать булуларын белдерделәр, бәйрәмнәрдә дә хезмәткәрләр аларны шатландыра торалар икән, мәсәлән картлар декадасы һәм Ватан сугышы бәйрәмнәре хөрмәтенә бүләкләр өләшкәннәр.

 Дөрестәндә, гомер буе дәүләткә, кешеләргә хезмәт иткәннәр ярдәмсез калырга тиеш түгел. Мәсәлән, 
Р. Айсина, К. Измайлова, Р. Алимова, С. Мухаметҗанова, М. Хайретдинов үз гомерләре буе шушы җәмгыятькә эшләгәннәр. Соңгы очрашуыбызда без апалы сеңелле Летфуллиналарда булдык. Рауза апага 81, ә Зәйнәб апа 83 яшендә икән. Алар безне бик ачык, шәфкать туташларын хәтта кочып каршы алдылар.     

 Рауза апа Екатеринбург шәһәреннән апасына булышырга дип кайткан булган икән, – «тик бүген икебезгәдә ярдәм кирәк инде», – ди ул.

«Өебез чиста, җыйган, җылы, үз вакытында даруларыбыз китергән, без бик рәхмәтле Рушания белән Алсуга», – дип озатып калдылар туганнар. Чынлап та, бу апаларның тәрбиядә яшәгәннәре күренеп тора, карт кешегә ягымлы караш, җылы сүз бик кирәк икән.

Бу очрашулардан соң, картлык барыбызга да килә, бу юнәлештәге хезмәтне тагын да камилләштерергә кирәк дигән уйда калдык.    

Әнвәр Камалетдинов

 Фотоларда: Социаль хезмәт бүлеге мөдире  Рушания Эксанова Рауза апа Летфуллинаның хәлен сораша.

 Шул бүлек хезмәткәре Алсу Хәлилуллина Зәйнәб апа Летфуллинаның кан басымын үлчи.

Редакция почтасыннан 

Ике авылга бер мулла

Бозлау, Ишавыл халкына Алимҗан Җаббар улы мулла булып күп еллар хезмәт иткән. Алимҗан үзе дә мулла гаиләсендә тәрбияләнгән. Аның әтисе Җаббар Бозлауда күп еллар мулла вазыйфасын үтәгән.

Җаббар мулланың өч баласы – ике малай, бер кызы булган. Малайларын Сафаҗай мәдрәсәсендә муллалыкка укыткан. Олы улы мәдрәсәне тәмамлагач, авылга кайтып, авырап вафат була. Кайгы өстенә кайгы килә, дип әйтәләр бит. Озакламый бу якты дөньяны Җаббар мулла да ташлый. Авыл мулласыз кала.

Җаббар улы Алимҗанны  мәдрәсәне тәмамлагач  Бозлау мәчете мәхәлләсе имамы итеп сайлыйлар. Алимҗан матур тавышлы була, аның Көръән укуын халык ихлас күңел белән тыңлаган. Көйләп укыган Көръән сүрәләрен мин дә хәтерлим, чөнки аны 1957 елдан алып 1973 елга кадәр белдем.

Репрессия тәгәрмәченә эләгеп, 1937 елны Алимҗан мулла  кулга алына. Арзамас төрмәсендә әсирлектә тора. Төрмә шартларында яшәп чирли – күзләре  начар күрә башлый.

Бервакыт сорау алу вакытында Алимҗаннан: «Син авылга кайткач дин юлын алып барырсыңмы, әллә юкмы?» – дип сораганнар. Шуннан соң  Көръән китабын җиргә ыргытканнар да, аны таптарга кушканнар. Алимҗан Көръән китабын күтәреп алып үпкән, башына, йөрәгенә куйган да: «Көръәнне кулыма тотып мин ант итәм: дин юлын үлгәнче алып барырга», – дигән.

Әсирлектән котылып, Алимҗан туган авылына кайта. Күзләре бөтенләй күрми башлый диярлек. Шушы чире белән ул, авылда  эшләгән Василий исемле күз табибына килә. Төрле дарулар кулланып, Алимҗанны табиб дәвалый.

Сугыш елларында һәм аннан соң да Ишавылда рәсми мулла булмый. Ишавыл халкы Алимҗан мулланы мәҗлесләргә, балага исем кушуга, мәет җыярга чакыра иделәр. Ул кемне дә кайтарып җибәрмәде, авырсынмыйча җәяү Ишавылга барып, мәҗлесләрне үткәрә иде.

Бозлаулылар һәм ишавыллылар Алимҗан муллага бик рәхмәтлеләр, урыны оҗмахта булсын, диләр.

Садик Магҗанов

Ишавыл

Бер җөмлә белән              

КЫЗЫЛ ОКТЯБРЬ районына, ниһаять, губернатор В. П. Шанцев килде һәм, әйтергә кирәк, районның бүгенге иҗтимагый-сәяси, соцаль-икътисадый хәленә, гомумән, район идарәсенең перспектив плансыз эш итүенә канәгатьсезлек белдерде.

ӨЛКӘ губернаторы безнең милли районга тагын март ахыры яйсә апрель башы белән килеп халык белән очрашканда, төп сүз Кызыл Октябрь районында идарә итү сыйфатын яхшырту хакында булыр һәм шунда нишләргәне хәл итәрбез, диде Валерий Павлинович.

РБИШЧАның атаклы шәхесе, күренекле якташыбыз, игелекле хәйрия кылучылардан булган «Волга-Петролеум» компаниясенең генераль директоры Мансур Сәитович Садеков билбаулар белән Гомумроссия көрәш Федерациясенең вице-президенты да әле.

ПИЛНӘ районы өлкәдә сыерлар саны буенча беренче урында тора: бүген анда булган 19550 мөгезле эре терлекнең 6215 бышы – сыерлар.

СЕРГАЧ, КЫЗЫЛ ОКТЯБРЬ, СПАС районнарында, мәсәлән, сыерлар саны түбәндәгечә: 2949, 1740, 1410.

«ПЕТРЯКСИНСКИЙ» СПКсы, узган ел нәтиҗәләре буенча, сафаҗайлылыр белән беррәттән Пилнә районында иң күп сөт җитештерүче хуҗалыклар сафына керде.

ЗУР РБИШЧА урта мәктәбе һәм аның 3 укытучысы агымдагы елда тагын приоритетлы милли  «Мәгариф» проектында катнашырга теләк белдергәннәр.

КОЧКО-ПОЖАР, КАМКА балалар бакчалары Сергач мәгариф бүлеге игълан иткән «Кышкы шәһәрчек» конкурсында катнашып, авыл балалар бакчалары номинациясендә бүләкле өченче урынга лаек дип табылдылар.

БОЗЛАУ авылында сөт шактый кыйммәтләнгән, чөнки кайбер чыганаклар хәбәр иткәнчә, анда авыл буена нибарысы 10 баш кына сыер калган икән.

САФАҖАЙДА җирле СПК һәм эшмәкәрләр Ансар Якубов, Дамир Сафиуллов, Хайдәр Маликов, Мөзәфәр Абдулбяров оештырган өченче традицион хоккей турнирын быел да хуҗалар үзләре отканнар. 

СЕМОЧКИДА чаңгы буенча укучылар арасында узган Кызыл Октябрь районы чемпионатында дүрт  төркемдә дә барлык бүләкле урыннарны хуҗалар яулады диярлек, бары тик өлкән төркемдә генә өченче итеп финишка куйсулы Р. Сафин килде.

СПАС районында узган зональ ярышларда 8 районнан җыелган укчылар арасында семочкилыларның өлкән төркем чаңгычылар командасы өченче урынны алып кайтты.

ТАТАР МОКЛОКАСЫНДА бүген 3 райпо кибете һәм 5 шәхси кибет эшләп килә, халык күпләп газлаштыруга ташламалы кредит ала, ә менә шәхси хуҗалыкларны торгызуга каралганнарына никтер тартылмый икән.

ПАШАТ күмәк хуҗалыгының отчёт-сайлау җыелышында авылдашлары бертавыштан Шамил Юсиповны тагын бер срокка рәис итеп сайладылар.  

ТУКАЙ һәм ТАТАР МОКЛОКАсы укучылары 22, 23 февральда билбаулар белән көрәш буенча Новочебоксарскта үткән рәсми Россия беренчелегендә катнаштылар һәм яшь моклокалы Дамир Хәйруллин 70 килограмм авырлыкта бакыр медальга лаек булды.

ШӨБИЛЕ СПКсы рәисе М. Хәйретдинов, терлекчелектә аерым-аерым күрмеш күреп тормастан, Сергач районында заманча бер зур терлекчелек комплексы булдырырга да, шуның белән барлык җитешсезлекләрне капларга, дигән фикерен белдергән район идарәсе каршында узган СПКлар рәисләре киңәшмәсендә.

Олег Хөсәинов әзерләде.

МИЛЛИ СПОРТ

Рбишча, Шыгырдан, Мочали...

Ирләр бәйрәме көненә багышлап һәм балалар арасында татар-мишәр көрәшен популярлаштыру, җәелдерү максаты белән, хөрмәтле бертуган Мансур һәм Халит Садековлар күренекле абыйлары Абдулхамит истәлегенә Зур Рбишча урта мәктәбе спорт залында мәктәп укучылары арасында билбаулар белән көрәш буенча зур Күчмә кубокка районара ярышлар оештырдылар. Шул ук көннәрдә Новочебоксарскта билбаулар белән көрәш буенча үткән Россия беренчелегенә карамастан, Абдулхамит исемен йөрткән мәктәпкә, аның истәлегенә булдырылган бу ярышларга Пилнә, Спас һәм дә нәкъ Чувашиянең үзеннән дә яшь көрәшчеләр килгән иде. Йөзгә якын катнашучы 9 авырлык категориясендә көчләрен сынадылар, осталыкларын күрсәттеләр.

Кайбер парлар, чынлап та, искиткеч мавыктыргыч, профессиональ дәрәҗәдә көрәштеләр. Аеруча иң җиңел үлчәмдәге финалга тукталыр идем. Беренче әйләнештә үк Яңа Мочалидан ике туган Бәдретдиновларның бер парга эләгү сәбәпле кайгырганнарын күргән булсагыз иде. Фәрит исемлесе хәтта күз яшьләрен тыя алмый үксеп-үксеп елады. Мондый күренешләр, кызганычка каршы, булгалап торды шул. Кемдер аңа карата хәкимнар дөрес карар кылмадылар, дип күз яше түкте, кемдер, әйткәнемчә, шобага белән ризалашмады, кемнәрдер, көндәшләреннән оттыру нәтиҗәсендә, бераз качыбрак күз яшьләрен сөртеп маташты. Шундый балаларны күзәтеп торганнан соң, ирексездән, үзеңдә дә күз яшьләре бәреп чыга яза.

Әлеге дә баягы, 32 килограммга кадәр авырлыкта финалга югары телгә алынган Яңа Мочали урта мәктәбе укучысы Фәрит Бәдретдинов белән Чувашиянең Батыр районы Шыгырдан авылыннан килгән Илнар Тараков чыктылар. Арттырып түгел, ә чын мәгънәсендә нәкъ аларның көрәше бу ярышларда иң матур, иң кызыклы һәм иң «кайнар» килеп чыкты дип әйтер идем. Алар икесе дә бик ямьле, кызу һәм чиста көрәштеләр. Әмма бәхет соңгы минутта безнең яшь, өметле көрәшчебезгә елмайды. Чөнки бирегә Яңа Мочалидан Бәдретдиновлар өч туган килгәннәр иде. Уртанчылары, Фәрит, төрле сәбәпләр аркасында ярышлардан төшеп калган абыйсы өчен дә, энесе өчен дә тешен кысып тырышты һәм, дөреслек хакында булса кирәк, уңышка иреште дә, ичмасам. Менә монда инде тамашачылар бу егетләргә алкышларын кызганмадылар, учларынннан ут чыкканчы кул чаптылар. Өченче урынга бу авырлыкта рбишчалы Рамис Фәйзрахманов чыкты.

Соңыннан Мансур Садеков, ерак юлны якын итеп килгән Шыгырдан көрәшчеләре тренеры Ф. К. Чабатовны, командасы гомум нәтиҗәләр буенча икенче урынны алганы өчен, икенче дәрәҗә диплом, көмеш медаль белән бүләкләде, ә аның тәрбияләнүчесе Илнар Тараковка, ямьле көрәш күрсәткәне өчен, Мансур Сәитович үзкуллап махсус бүләк тапшырды, рәхмәтләрен белдерде, «молодец!» дип тә өстәде әле (Алты яшүсемере белән генә икенче булган Шыгырдан көрәшчеләре тренеры белән кыска гына әңгәмәбезне киләсе саннарыбызның берсендә укырсыз, - О. Ә.).

Бүләкләр дигәннән, алар бу көнне бихисап булды дип әйтсәм, ялгышмам, бугай. Алдан ук Мансур абыйлары бирегә килгән һәр көрәшчегә ап-ак футболкалар бүләк итте, ә туган авылы командасына әле көрәшче аяк киемнәре дә – борцовкалар да өләште. Инде якын киләчәктә Рбишча көрәшчеләренең үз махсус өс киемнәре булачагын да белгертте Мансур әфәнде.

Көрәш барышында тагын үз исемнәреннән «Тыхым» предприятиясе директоры Р.  Мөхәммәтҗанов һәм эшмәкәр Р. Шафигуллин бүләкләр оештырдылар. Аларга Рбишча көрәшчеләре тренеры, беренче дөнья чемпионы Ханнән Мусин, бу ярышларның баш хәкиме Нурәхмәт Хәйретдинов, көрәшчеләр сафыннан – Рбишчалылар Илдус Җамалетдинов, Ринат Нәвретдинов, сафаҗайлы Руфан Алләмов ия булдылар. Ә тамашачылар мәхәббәте бүләген рбишчалы Фәрит Бәдретдинов яулады.

Билгеләп үтәргә кирәк, үз авырлык-ларында беренче урыннарны алучыларга DVD, икенчеләргә – кәрәзле телефон, өченчеләргә – МП3 плеерлары тапшырылды һәм, аңлашыла ки, бүләкләнүчеләр медальләр, дипломнар алдылар, шуның өстенә, җиңел үлчәмнән тыш, җиңүчеләргә, оештыручылар тарафыннан, көрәшче аяк киемнәре дә бүләк ителде.

Шул кадәр бүләкләргә кемнәр лаек булды соң? – диярсез. Менә ул җиңүчеләр исемлеге:

32 кг. – Фәрит Бәдретдинов (Мочали),

            Илнар Тараков (Шыгырдан),

            Рамис Фәйзрахманов (Рбишча);

36 кг. – Ринас Садаров (Шыгырдан), 

            Илдар Әндәрҗанов (Т. Моклокасы),

            Илнар Бәдретдинов (Рбишча);

40 кг. – Илнас Чабатов (Шыгырдан),

            Рамис Сөләйманов (Рбишча),

            Камил Хайретдинов (Рбишча);

45 кг. – Рәхим Билялов (Мочали),

            Азат Алимов (Сафаҗай),

            Радик Ганеев (Т. Моклокасы);

50 кг. – Ринат Хутбеев (Рбишча),

            Илдус Хөсәинов (Бозлау),

            Илдус Хәррәсов (Рбишча);

55 кг. – Айрат Измайлов (Рбишча),

            Илдус Җамалетдинов (Рбишча),

             Руфан Аллямов (Сафаҗай);

60 кг. – Рамис Алимов (Рбишча),

            Юныс Хайретдинов (Рбишча),

            Фәрит Камалав (мочали);

65 кг. – Фәрит Бәдретдинов (Рбишча),

            Рамис Яруллин (Рбишча),

            Халит Садеков (Рбишча);

Абсолют – Ринат Нәвретдинов (Рбишча),

            Рафек Кутдусов (Сафаҗай),

            Илгиз Гөбәйдуллин (Рбишча).

Зур әһәмияткә шунысы да лаек: көн әйләнешендә мәктәп ашханәсендә эшләүче мөлаем хатын-кызлар ярышта катнашучыларга хезмәт күрсәттеләр – аларны тәмле кайнар ашлар белән сыйлап тордылар.

Мансур әфәнде Садеков, үз чыгышында әлеге ярышларга һәм аның төп бүләге булган Күчмә кубокка тукталып, түбәндәгеләрне ассызыклап үтте. Беренчедән, тәне сауның җаны сау дигәндәй: «Яшьләрне спортка тарту максатыннан чыгып, бу ярышларны трдицион 23 февральда үткәрербез», – диде ул.
Ә Кубокка килгәндә: «Ул бары тик мәктәптә сакланырга һәм бу Кубокны отып алган команда, аны бер ел үзендә тотканнан соң, кире бирегә алып кайтырга тиешле», – дип белдерде.

Тик Күчмә кубок булуына да карамастан, ул күчеп йөрер микән? Иң оста көрәшчеләребезнең берсе булган Ханнән Мусин җитәкчелегендә тәрбияләнүчеләр инде бүген үк 27 бүләкле урынның 15ен яуладылар. Шулар арасында 5 – алтын, 4 – көмеш һәм 6 бакыр медаль. Димәк, Рбишча үзенең көрәшчеләр авылы дигән данлы исемен кайтару юлында. Шулай булган очракта, якын киләчәктә үк Абдулхамит истәлегенә зур, бай, сыйфатлы, бөтен татар дөньясын шаккатырырдый итеп оештырылган милли бәйрәмебез Сабантуйның баш бүләге бүтән чит-ят җирләргә китмәс, дип ышанасы килә. Чөнки өметле яшьләр Рбишчада бар, моны узган ярышлар тагын бер тапкыр раслады. Тик аларның шушындый ярышларда даими катнашуы мәҗбүри. Ә андыйлары, Аллага шөкер, булгалап тора. Бозлауны алыйк, Сафаҗайны, әле менә Рбишча. Хәзер 14 мартта Дзержинскида ачык өлкә чемпионаты уздырылачак. Болары традицион булганнарыннан. Әмма, Шыгырдан көрәшчеләре тренеры фикеренчә, ничек рәсми турнирлар күбрәк, шулкадәр яшь көрәшчеләргә осталыкларын үстерергә мөмкинлекләр туачак. «Аз дигәнендә, ел буена унга якын официаль турнирларда катнашуга ирешсәң, аларның берсеннән берсенә тәрбияләнүчеләрең келәмдә үзләрен ныграк тоя башлыйлар», – ди Фәрит Кияметдинович.

Шуннан чыгып ни әйтмәкче булам, беренче карашка, Сергач районыннан кала, татарлар күмәк яшәгән районнарда кыш айларында көрәш турнирлары традицион үткәрелә башлады. Ник сергач татарларында гына милли көрәшебезгә тиешле игътибар бирелми икән соң? Ярар, Кочко Пожар урта мәктәбендә яшь физкультура укытучыбызны саклап кала алмадылар – хәзер аның урынында сергачлы рус егете. Билгеле, соңгысына татар-мишәр көрәше тәмам ят нәрсә. Ә менә Камка бу өлкәдә һәръяклап туры килә кебек. Беренчедән, Камка урта мәктәбе базасында инде традицион Марс Мангушев истәлегенә спорт ярышларыннан торган чара үткәрелә. Аны бары тик 23 февральдан 15нә, Совет гаскәрләрен Әфган җиреннән чыгарылган көнгә туры китереп (чөнки ир-атлар бәйрәме көнен рбишчалылар алдылар инде), татар-мишәр көрәшенә басым ясап, районара итеп оештырырга була торгандыр бит. Миңа калса, Әфганда үзенең интернациональ бурычын үтәгәндә һәлак булган якташыбыз Марсның рухы моңа шат кына булыр иде. Икенчедән, Камкадан чыккан күренекле меценатыбыз Рәшит Җаббар улы Баязитов бар. Аңа шушы чараны тиешле дәрәҗәдә районара статусында оештыру теләге белән ярдәм сорап мөрәҗәгат иткән очракта, ул баш тартмас иде дип беләм. Өченчедән, анда тәҗрибәле физкультура укытучыбыз да бар, ел саен сабантуйлар да уздырыла. Моның белән ни әйтмәкче булам, димәк, татар-мишәр көрәше камкалыларга, пожарлыларга караганда, якынрак. Шул рәвешле, төбәгебездә яшьләр өчен милли көрәшебез буенча тагын бер рәсми турнир артар иде. Әлеге форсаттан файдаланып, бу хакта камкалыларның үзләреннән фикерләр көтеп калабыз.

Абдулхамит истәлегенә оештырылган Рбишча ярышларына кайтканда, гомумкоманда нәтиҗәләре буенча беренче урында Рбишча, икенчедә – Шыгырдан, өченчедә – Мочали.

Ярышларның келәмдәге хакимнәре Абдулбәр Әндәрҗанов һәм Максут Сәмиуллин иде, ә аны баштан ахыргача атказанган тренер, Россиянең атказанган физкультура хезмәткәре Зәки әфәнде Валемеев алып барды. Секретариатны шулай ук тәҗрибәле физкультура эшлеклесе, Кызыл Октябрь районының ДЮКФП методисты Абубәкир әфәнде Алеев җитәкләде. Оештыручылар исеменнән, гомумән Садековлар гаиләсеннән, аеруча Мансур әфәнде авызыннан аларның һәрбересенә олы рәхмәтләр белдерелде. Ә катнашучылар, үз чиратларында, Садековларга, мәктәп дирекциясенә, авыл администрациясенә зур рәхмәтләр әйтеп таралыштылар.

Олег Әндәрҗанов

Автор фотолары

БЕЗНЕҢ ИСЛАМ

Җәннәт аналарыгызның аяк астында 

Газиз дин кардәшләрем! Берничә көннән, 8 нче мартта, барча халыклар, бөтен җир шары хатын-кызлар бәйрәмен билгеләп үткәрәчәк. Әүвәлдән мөселман хатын-кызлар олы, матур күркәм холык ияләре иделәр. Балаларыбызны тәрбияләүдә, йортларыбызның эчке торышын саклауда да алар беренче урын алып торалар.

Ислам динебез, шәригать, инде 1500 ел буе, ягъни 15 гасыр, хатын-кызларның хокукларын саклап килә. Динебез хатыннарны хөрмәт итәргә, аларның хакларын бирергә әмер итә. Моның турында Аллаһ Тәгалә хәзрәтләре Коръән-Кәримдә әйтә:  «Ий мөэминнәр, хатыннарны көчләп, мирас урынына тоту сезгә хәләл түгел. Ягъни ире үлгән хатынның теләге булса, иргә китсен. Әгәр хатыныгызны яратмасагыз, җәберләп тотмагыз, мәһерен биреп талак кылыгыз. Аерган хатыныгызны икенче иргә барудан тыймагыз, биргән мәһерләрегезне алып китүләреннән куркып, мәгәр ачык зина кылсалар, мәһерләрен бирмәсәгез дөрес булыр. Никахыгызда булган хатыннар белән яхшы мөгамәләдә булыгыз, гәрчә аларны бик яратмасагыз да. Өметледер сез яратмаган нәрсәдә Аллаһның күп яхшылык кылмаклыгы» (Хатыннар сүрәсе, 19 аят).

 Онытмагыз, Мөхәммәт галәйһиссәлам пәйгамбәребезгә беренче мәртәбә Рамазанда, Хира тавында Җәбраил фәрештә килгәч, ул каты куркынган иде, куркуыннан аны тир басты, ул кулга калды, шул авыр вакытында аңа беренче иттереп, хатыны, Хәдичә ярдәм итте. Ислам динен беренче кабул иткән кеше-хатын иде – хәзрәти Хәдичә.

Пәйгамбәр заманыннан алып бүгенге көнебезгә тикле хатын-кызлар Ислам динен, белемнәрне таратуда шактый зур роль уйнап киләләр. Динебез ирләргә мөселман хатын-кызлар берлә яхшы рәвештә мөгамәлә итәргә куша, шәригатебез аларның дәрәҗәләрен күтәрә. Хәтта Корьән Кәримнең бер зур сүрәсе аларың исеме берлә, «Хатыннар» исемен йөртә. Хатын-кызларыбыз, аларның хокуклары турында галимнәребез йөзләгән китаплар яздылар. Бер диндә дә мондый нәрсә юк. Кайбер кешеләрдән без Ислам диненең хатыннарга начар итенүе турында сүзләр ишетәбез. Әйе, күп гаиләләрдә хатыннарга начар итенәләр, ләкин Ислам диненең монда катнашы юк. Әгәр дә адәм баласы үзенең динен белмәсә, Алладан курыкмаса, калебендә иманы булмаса, ул, әлбәттә, хатынына, балаларына начар итенә. Тарихыбызга карасак, күп дәүләтләрдә, мәсәлән, борынгы Вавилонда, Рим, Һинд дәүләтләрендә хатын-кызларны санга да куймыйлар иде. Аларны сайлауларга, хөкүмәткә якын җибәрмәделәр. Ислам дине килгәч, хатыннарның хокуклары, ир хокуклары берлә бер дәрәҗәгә күтәрелде, Ислам дине хатыннарга укырга, уйларга, үз фикерләрен дөньяга ашырырыга мөмкинчелекләр тудырды. Раббыбыз Корьәндә әйтә:

«Хатыннарның ирләре өстендә хаклары бар, ирләрнең хатыннары өстендә хаклары булган кеби. Ир һәм хатын бер-берсен хөрмәтләп һәм хакларын ригая кылып, Аллаһ кушканча яшәргә бурычлы булалар». (Сыер сүрәсе, 228 нче аят)

Аллаһка иман китергән мөселманнар әниләргә, әбиләргә, кызларга яхшы итенергә бурычлылар. Анасын, кызларын кысып торучыларны пәйгамбәребез яратмый иде. Аналарны рәнҗеткән бәндәләрнең догалары кабул булмый, аларга фәрештәләр ләгънәтләрен укыйлар.

Аналарның Аллаһ каршында дәрәҗәсе олы. Юкка гына Аллаһның илчесе: «Җәннәт аналарыгызның аяк астында» дип бу сүзләрне әйтмәгәндер. Башка хәдисләрендә пәйгамбәребез бер сәхабәгә өч мәртәбә: «Син беренче чиратта туган анаңны хөрмәтләргә тиеш», – дип хәбәр итә. Ягъни бу риваятләрдә пәйгамбәребез галәйһиссәлам ана кешенең дәрәҗәсе ата кешенең дәрәҗәсеннән  зуррак икәнлеген аңлата.

Мөселман, ир-адәм баласы хатыннарга мәрхәмәтлеген күрсәтеп, зур әҗерләргә ирешә. Шуның берлә Мөхәммәтнең сөннәтен үти. Аллаһның илчесе күп хәдисендә хатын-кызлар берлә ирләргә мәрхәмәтле булырга куша: «Яшыларыгыз, хатыннарыгыз вә кызларыгыз берлә яхшы могамәлә иткәннәрегез». (әл-Бәйхакый)

Ислам диненнә тикле, ягъни җәһеллек, динсезлек чорларында, гарәпләрнең күбесе кыз-балаларны яратмадылар. Кыз туганны ишеткәч, зур зур кайгыга калып, яңа гына туган кыз-баланы үзләре берлә чүлгә алып үзләрен тереләтә комга күмәләр иде. Аллаһыга һәр бер мактауларыбыз булсын, ислам дине килүе берлә бу коточкыч гадәтләр юкка чыкты. Пәйгамбәребез Ислам динен кабул итәргә килүче адәмнәрдән балаларыгызны артык үтермәгез, дип вәгъдә-сүз алды. Пәйгамбәребез аларга кыз балаларыгызга карата мәрхәмәтле булыгыз, дип әйтте. «Кызларыгызга мәрхәмәтсез булмагыз».

Башка хәдисендә: «Балаларның иң яхшылары – бәрәкәтле кызлар» – дип хәбәр итте.

Кыз-балаларны үстерү, тәрбияләү, җәннәткә керүнең бер сәбәбеннәндер.

Аллаһның илчесе «Әгәр дә кем булса ике кыз-баланы тәрбияләп үстерсә, ул минем берлә бергә оҗмахта булыр», – дип безне киңәндерде. Кызларга күркәм тәрбия бирү, Аллаһка гыйбәдәт итү дигән сүз. Ләкин бүгенге көнебездә бу нәрсәләрне күбесе белми, хатыннарына, кызларына дошманлык күрсәтә, алардан үзен өстен куя. Күп гаиләләрдә аталар кызларына тулысынча мәктәпләрдә, югары уку йортларында белем алырга мөмкинчелек бирмиләр. Дин буенча бу дөрес түгел. Киресенчә, аларны укытырга кирәк, алар укымасалар, надан булсалар, ничек соң киләчәктә алар балаларын тәрбиярләр? Укымаган аналар туган балаларына үрнәк була алмыйлар. Динебез, ир вә кыз балаларга туганнарыннан алып, ләхетләренә тикле укырга куша. Ләкин без үзебезчә эшлибез, диннең әмерләрен аяк астына таптыйбыз, наданлыгыбызны күрсәтәбез. Шуңа күрә татар халкыбыз арасында галимнәребез аз, ә дворникларыбыз, укымаганнарыбыз күп. Әниләребезне, әбиләребезне, кызларыбызны хөрмәтләсәк, аларны ихтирам итсәк, гаиләләребездә тынычлык булыр, иншаллаһ, без ике дөньябызда да Аллаһ Тәгаләнең рәхмәтләренә ирешербез.

                                                        Мөнир-хәзрәт Бәюсов 

Башкача яши алмыйлар

Диния нәзарәте каршында уңышлы эшләп килүче Хәйрия бүлеге эшчәнлеге турында хәбәрләрне еш язабыз. Хәйрия бүлегенең даими штаты да, төгәл эш вакыты да, банкта счеты да юк. Тәүлекнең һәр минутында баштан китми торган борчулар, күп санлы мәшакәтьләре һәм санап бетергесез матур гамәлләре генә бар бу бүлекнең. Аның җитәкчесе, оештыручысы Зөһрә ханым Идрисова үзе турында сөйләргә бер дә яратмый. Ул күпчелек үзенә ярдәм итүчеләр турында гына яратып, чын күңелдән сокланып сөйли: «Менә Хәйрия бүлегендә һәр вакыт ярдәм итеп торган ике бертуган Фатыйма Садретдинова һәм Хәдичә Габдрахмановаларны юкка гына «үземнең спонсорларым» ди атамыйдыр, чөнки бу ике олы яшьтә булган ханымнар, үзләренең саулыклары булмаса да, Хәйрия бүлеге үткәргән акцияләрдә хәлләренннән килгән мөмкинчеклекләрне кулланмыйча калмыйлар. Алар бик мохтаҗлыкта яшәүчеләргә ярдәм итмичә яши алмыйлар.

Хәдичә үзенең бертуганы Фатыймадан 5 минутка гына олырак. Аларны бер-берсеннән аерып алалмаслык, ике тамчы су кебек охшаш. Икесе дә кемнең дә булса авыр хәле икәнен ишетсәләр, алар иртәгәгесе көнне яшәү турында уйламыйча, ярдәм кулы сузарга ашыгалар. Бу аларның икесенә дә хас булган үзенчәлекләре. Һәрбер Аллаһ Тәгаләгә ышанган кеше сыман, яхшылык кылырга ашыга, җәннәт дөньясына китәргә багаж җыя. Вакытларын да материаль байлык җыяр өчен әрәм итмиләр, чөнки ул байлык барыбер монда кала».

Хәдичә һәм Фатыйма, гаиләләрендә сигезенче-тугызынчы кыз бала булып дөньяга киләләр. Әти -әниләре бик дини кешеләр булу сәбәпле, кызларын да Коръән буенча яшәргә өйрәткәннәр. Әлбәттә, ханымнар үзләре турында сөйләргә бик яратмыйлар. Бер-ике сүз генә үзләреннән тартып алып булды: «Әлһәмдү лилләһ, бүгегесе көндә исәнбез, үзебез йөрибез. Мәчеткә килә алабыз, тагы нәрсә кирәк безгә. Монда килгәч, үзебезне яңадан туган кебек хис итәбез, тыныч, шатлыклы һәм сулыш алырга да җиңел. Иң яхшы нәрсә безнең тормышыбызда ул ышану, ул безне канатландыра, тормышыбызны мәгънәле итә».

Ханымнарның икесе дә үзләренең балалары белән яшиләр, саулыклары белән авырлыклар булса да, үзләренең килгән малларының яртысын, пенсияләрен хәйриягә тапшыралар.

Хәдисләребезнең берсендә пәйгамбәребез галәйһиссәлам әйткән: «Һәр мөселман хәйрия гамәле кылырга тиеш. Хәйрия гамәле – Аллаһ Тәгалә бүләге». Бу ханымнарның тыйнаклыгы, изгелекләре өчен аларга бик зур рәхмәт. Бүгенге көндә андый кешеләрнең башкарган изгелекәрен күреп яшәргә үзенә бер шатлык.

Рәзинә Янбаева

ХӘТЕР-ХАТИРӘЛӘР

Шарлы яшен атмаган

Бу көннәрдә Бөек Ватан сугышы тарихында үз урынын алган Идел-татар легионы 825-батальонының баш күтәреп совет партизаннары  ягына чыгуына 65 ел тулды.

Билгеле булганча, Германия хәрби командованиесе алаймы-болаймы әсирлеккә эләккән совет сугышчыларыннан Кызыл Армиягә каршы сугышучы хәрби берәмлекләр оештырырга тырышкан. Шуларның берсе РОА – русская освободительная армия, икенчесе Идел-татар легионы булган.

Икенчесенә төрле лагерьларда чәчелгән-таралган татар милләтле әсирләрне туплап һәм аларда совет дәүләт һәм иҗтимагый строена каршы рух тудырып, Кызыл Армиягә һәм партизаннар хәрәкәтенә каршы сугышу көчләре оештырганнар. Татарларның милли хисләрендә уйнап, СССРны җиңгәннән соң аларга аерым милли дәүләт оештыру мөмкинлеге ышандырганнар. Шул ук вакытта аларны укытканнар да, ягъни бигрәк тә партизаннар белән сугышырга өйрәткәннәр.

Соңыдан «Идел-Урал» дип аталган бу легион 1942-елда ук оештырыла башлаган. Фашист яулап алучыларга каршы партизаннар хәрәкәтенең иң көчлесе Белоруссиядә була. Беренче партизан отрядлары 1941-ел июлендә ук оештырылган. 1942-ел апрелендә инде 1-Белорус партизан бригадасы оеша. Гомумән, Белорус партизаннарының фашистларга каршы көрәштә күрсәткән искиткеч батырлыгы күпләргә мәгълүм. Бу турыда күпләгән китаплар, кинофильмнар һәм фәнни хезмәтләр сөйли.

Мәскәү һәм Сталинград янында көчләре нык какшаган фашистлар армиясе «Витебск өчпочмагы» районында партизаннар отрядларын көчсезләтеп, стратегик хәлен яхшыртырга теләгән. Шушы максат белән партизан отрядларын юкка чыгару «Кугельблиц» (Шарлы яшен) планы төзелгән.

«Идел-Урал» дип атауның да нигезе булган. Халкыбызның милли азатлык өчен көрәше тарихында «Идел-Урал» исеме очрый. Бу – АКШ федератив дәүләте үрнәгендә Россия федератив дәүләтен төзү идеясенең чагылышы. Шуннан чыгып, Милли Мәҗлес Урта Иделдән алып Көньяк Уралга кадәр сузылган территориядә үз эченә татарларны, чуашларны, мариларны, урысларны алган Идел-Урал штаты оештыру турында карар кабул итә. (1918-ел, январь). Ләкин большевиклар тәэсире астында эшләгән Казан Советы гаебе белән карар тормышка ашырылмый кала. Татарларның төп максаты исәпкә алынмыйча, эш Татарстан һәм Башкортстан автономияле республикалар оештыру белән тәмамлана.

Тормышка ашырылмаган штат (федератив республика) идеясе көнбатышка күчкән татар сәясәтчеләре ярдәмендә фашистик Германия җитәкчелеге тарафыннан татар әсирләре миенә сеңдерелгән дә инде.

Шушы максат белән герман командованиесе бу урында 28 мең солдат һәм офицерны туплаган. Алар 4 мең чамасы кешедән торган партизан отрядларын тар-мар итәргә тиеш булганнар да инде. Операцияне пехота дивизиясенең 4 полкы, 631-казак часте ярдәмендә 22-февральдә башлап 8-мартка кадәр арада уздырырга тиеш булганнар.

Радом шәһәрендә (Польша) оештырылган Татар легионы батальоннарыннан беренче булып 825-батальоны дислокация урыныннан Витебск шәһәренә табан 14-февральдә кузгалган һәм 18-февральдә тимер юлы буйлап Витебскка килеп җиткән. Батальонда 900 кеше, шул исәптән 60 немец хәрбиеннән торган штаб булган. Шәһәрдән батальон Көнбатыш Двина буйлап сураж юлыннан барып, Грелево Сувары, Сураж, Сеньково авылларында урнашканнар һәм урындагы халык ярдәмендә партизаннар белән элемтәгә кереп, алар ягына күчү шартлары турында сөйләшү өчен вәкилләр җибәргәннәр. Нәтиҗәдә батальонның 557 кешедән торган өлеше партизаннар ягына күчкән. Аларны 20-30-лап партизаннар отрядларына бүлгәннәр.

Немецлар үзләре батальонның партизаннар ягына күчү сәбәпләрен тәрбия эшләре өчен вакыт җитмәү (барлыгы ярты ел) һәм көчле совет пропагандасы йогынтысы белән аңлатканнар. Легионерларның баш күтәреп төнлә немец персоналына каршы һөҗүм ясавында һәм бу восстаниене җитәкләүдә немецлар үзләре үк «интеллигентлы татарлар»ны гаепләгәннәр.

Баш күтәргән батальон 28-февральдә үк фашистларга каршы бәрелештә катнашкан. Күпләр шунда башларын куйганнар. Нәтиҗәдә Идел-татар батальоны герман командованиесе тарафыннан сугышчан бәрелешләрдән чыгарылган.

825-батальон тарихы белән кызыксынучылар аның партизаннар ягына күчкән өлешенең шәхси составы белән кызыксынганнар. Витебск өлкә музеенда Сысоев һәм Гурко җитәкчелегендәге партизан отрядларына кушылган баш күтәрүче легионерларының исемлекләре бар икән. Гурко отрядының исемлеге, мәсәлән, 80-еллар башында Сурож урман хуҗалыгында урман фондын торгызу эшләре вакытында табылган цинк тартмасы эчендә булган. Анда иллегә якын татар фамилиясе беркетелгән. Бу урында отряд базасы булган, күрәсең. Тиз арада табылдыкны куркынычсызлык органнары вәкилләре килеп алып, Витебск краеведларына исемлекнең копиясен һәм металл ящигын гына калдырганнар. Исемлеккә кертелгән һәр кешенең фамилиясе, исеме, атасының исеме, туган елы, сугышка кадәр яшәгән урыны, хезмәте, хәрби званиесе һәм вазыйфасы күрсәтелгән. Исемлекне төзү көненә стройда булмаганнар турында һәлак булды, хәбәрсез югалды яки фронт аша РККАга күчте дип язылган һәм датасы күрсәтелгән.

Шушындый төгәллек белән төзелгән исемлектә «Горький өлкәсе» дигән белешмә юк. Әсирлеккә төшкән нижгарлар да булган, булмаган түгел. Андыйларны әле сугыштан соңгы елларда да 15-20 елга утыртканнар иде. Ләкин бу бит әле әсирләрнең тулы исемлеге дә түгел. Әмма, мин шәхсән исемлекләрдә нижгарлар булмавын тагын бер сәбәп белән аңлатыр идем. Югарыда искә алынган Идел-Урал штаты (республикасы) составын Нижний Новгород татарлары яшәгән территорияләрне кертү каралмаган. Шуңа күрә сугышта СССРны җиңгәннән соң төзеләчәк Идел-Урал татар дәүләте өчен кан коюны нижгарлар кабул итмәсләр һәм җан биреп сугышмаслар дип герман стратеглары легион составына аларны кертмәгәннәр була түгелме? Кабатлап әйтәм: әсирләр арасында алар булсалар да. Бу – минем гипотезам.

825-батальон һәм «Идел-Урал» легионы тарихына багышланган язмаларда («Гасырлар авазы», «Татарстан» журналлары, И. Гилязовның «Легион Идел-Урал» китабы) авторлар бу вакыйгаларга Муса Җәлилнең катнашуы-катнашмавы турында үз фикерләрен әйтәләр. Легион эшендә герой-шагыйрьның катнашы шиксез һәм зур булса да, конкрет 825-батальон тарихына аның катнашуы ачык түгел дигән фикердә калалар авторлар. Батальон кузгалып киткәндә М. Җәлил Берлинда булган инде.

Язма якташ галимнәребез М. С. Хәкимов, А. А. Әхтәмҗан,
М. А. Сәфәров хезмәтләренә таянып әзерләнде.

Алар 825-батальонның партизаннар ягына чыгуына 65 ел тулу уңае белән 

 Витебск музеенда оештырылган фәнни конференциядә катнашып, анда чыгышлар ясадылар.

Рифат ИБРАҺИМОВ

Сатучы һөнәрен ярата

Һәр кеше бала-чактан ук күңеленә хуш килгән  һөнәр алу турында хыяллана. Кем артист, кем табиб, кем укытучы булырга тели. Мәсәлән, рбишчалы Алимова Әлфия Әмир кызына яшьтән үк сатучы һөнәре ошый. Кечкенә вакытта кибеткә барып андагы сатучы апаларның эшләүләре белән кызыксына, счетта тиз итеп товарның тиешле хакын санап чыгарулары аны шаккаттыра. Мәктәпне тәмамлагач, Әлфия Арзамас кооператив техникумына укырга керә. Укып бетергәч, Рбишча райпосы кибетенә сатучы булып эшкә урнаша, һәм шулай итеп яшьтән үк хыялланган теләге тормышка аша. 

Сатучы һөнәре, мөгаен, иң авыр һөнәрләрнең берседер ул. Аны педагог эше белән дә чагыштырырга мөмкин. Ләкин сатучыга психологик яктан укытучыга караганда  авыррак. Әгәр, педагог, гадәттә, даими укучыларны яки студентларны укытса, сатучының сатып алучылары гел үзгәреп тора бит.

– Сатып алучылар арасында кемнәр генә очрамый: усал, гауга куптарырга җай гына эзләп йөрүчеләр, тиз кызып китүчеләр, вакчыллар, кайберәүләр исә кибеткә әйбер алырга түгел, ә сатучының нервысында уйнарга дип тә керә. Сатып алучылар арасында караклар да була, кайчак сатып алучылар күбәү булган чакта, алар артыннан сатучы күзәтеп өлгерәлми, карак шул арада нинди булса нәрсәне кесәгә яшерергә мөмкин. Урланган әйбер өчен, билгеле инде, сатучы  акчаны үз кесәсеннән чыгарып түли. Исерек кешеләр бурычка  аракы сорап керәләр, аларны кайтарып җибәргәч, күпме сүгенүләр ишетәсең.  Кайвакытта сатучыга тәрбия эше белән дә шөгыльләнергә туры килә бит. Кибеткә еш кына балалар  керә, бигрәк тә кибет янәшәсендә мәктәп булса. Һәм алар сагыз гына түгел, ә тәмәке, сыра да сатып алырга сорыйлар. Балаларга бу нәрсәләрнең зарары турында аңлатып, аларны кире кайтарырга мәҗбүр буласың. Балаларның үзара бик үк әдәби булмаган телдә сөйләшкәннәрен дә ишетәсең һәм аларга болай сөйләшү килешмәгән хакында кисәтү ясыйсың, – ди Әлфия Әмировна.

Гомумән, сатучы һөнәрен авыр һөнәрләр рәтенә кертәргә дә мөмкиндер.  Дөрес тә, көн буе аяк-үрә эшләү,  әлбәттә, җиңел түгел. Һәр иртәне сатучы чырайларына, мәҗбүриләп булса да, елмаю чыгарып сатып алучыларны каршыларга тиешле бит.

Әлфия Алимова шул җиңел булмаган сатучы һөнәрен сайлап алуына бер дә үкенми. Шуңа күрә дә инде ул
21 ел сатучы булып эшли. Авылдашлары аның турында тик җылы, матур сүзләр генә сөйлиләр.

– Әлфиябез сатып алучыларны бик ягымлы, ачык йөз белән каршы ала. Товарның кайсы яхшырак икәнен аңлатып, яменә түгел, ә сыйфатына карап алуны тәкъдим итә, – ди олы яшьтәге Флюра апа.

Әлфия Алимованы һәм аның йөзендә барлык хатын -кызларны 8 Март – Яз бәйрәме белән тәбрик итәбез! Матур затларга озын гомер, зур бәхет, гаилә татулыгын алып килсен иде яз бәйрәме.

Наил Хәсәнов

Фотода: Әлфия Алимова.

Автор фотосы.

КӨН КАДАГЫНДА

Узган сайлауларга комментарийлар

Гаяз Салих улы Закиров,

Нижгар татарларының

милли-мәдәни мөхтәрияте рәисе

Миңа Нижгар татарларының Региональ милли-мәдәни мөхтәрияте рәисе буларак һәм татарларның ихтыяҗларын яклаучы кешегә буларак, Президент В. В. Путинның илебездәге милли политикага мөнәсәбәтле тоткан курсы бик ошый. Аның төп идеясы – бердәм күпмилләтле җәмгыять формалаштыру. Бу җәмгыятьтә һәр милләткә үзенчәлекләрен саклап калу мөмкинлеге дә бирелә, шул ук вакытта башкалар белән бергә илебезнең иминлеге һәм алга үсеше өчен хезмәт кылырга да юл куела. Ил башлыгы буларак В. Путин даими рәвештә Россиянең күпмилләтле дәүләт икәнлегенә акцент ясап, күпмилләтле Россиянең стабильлеге өчен милли-мәдәни автономияләрнең бик көчле фактор икәнен ассызыклый иде.

Шулай ук Путинның татарларны милләт буларак бик югары куюын да әйтеп үтмичә булдыра алмыйм. Аның Башкортостанга соңгы баруында республикада татарларны җитәкче органнарга сайлау турындагы сорауга, федераль дәрәҗәдә зур вазифалар башкаручы татарларны санап узуы гына да ни тора?! Һәм «Поскреби каждого русского и обнаружишь татарина» дигән канатлы фразаны искә алуы да залда утырган татарларларның күңеленә бик хуш килде. «Җитәкче органнарга кешеләрне милләтенә карап түгел, ә бәлки әхлакый һәм шәхси сыйфатларына карап сайларга кирәк. Һәм менә шушы критерийлар белән эш итсәк, җитәкчелектә татарлар күп булыр – бик талантлы халык!» – дип, басым ясап әйтүе дә Путинның татарларга мөнәсәбәтен ачык чагылдыра.

Шуңа күрә дә мин Владимир Путинның дәвамчысы Дмитирий Медведев та милли политикага өстелек куюны дәвам итәр дип ышанам. Һәм нәкъ шулай булыр да дип ышанырга нигез бар.

Үмәр хәзрәт Идрисов, Нижгар

мөселманнарының Диния нәзарәте

рәисе

Владимир Путин Президентлыкның икенче срогын илебезнең рухи югарылыкка ирешкән мизгелендә тәмамлый. Һәм шуңа күрә күпчелекнең аны кабат Президент итеп күрәсе килүләре аңлашыла да. Әмма Президент Конституциянең үтәлешен таләп итә һәм без моны аңлыйбыз, бәялибез. Шулай ук Россиянең күпмилләтлелеген һәм күпдинлелеген яклап килде. Ә бу дәүләт байлыгының нигезе.

«Яңа дәүләт башлыгыннан ни көтәсез?» дигән сорауга бер дә уйлап тормыйча, Путин башлаганны дәвам итәргә, арттырырга һәм үстерергә! Иң мөһме – илебез каршына бас-кан бик зур проблема – демографик кризисны туктатырга кирәк. Әллә нинди игелекле эшләр эшләсәк тә, яңалыклар кертсәк тә, әгәр балаларыбыз һәм оныкларыбыз булмаса, берсе дә кирәк булмас. Иммигрантларны кабул итәргә, ашатырга, укытырга – котылгысыз хәл. Әмма уникаль Россияне, безнең Ватаныбызны аның турыдан-туры варисларына тапшырырга кирәк. Аллаһ Тәгаләнең әмере: «Гаилә корыгыз һәм үрчегез, җирне мирас итеп алыгыз». Ә аны мирас итеп алу өчен аны яраткан бакчаң кебек итеп эшкәртергә кирәк. Бу елны Гаилә елы дип атау нинди урынлы! Без дә «Мусульмане России – Году семьи 2008» дигән үз программабызыны  булдырдык.

Шулай итеп, яңа Президентыбыз безнең уртак бакчабызның яхшы кайгыртучан бакчачысы булыр һәм демографик проблеманы чишәр дип ышанабыз. Ә моның өчен ул Ислам гаиләсе традицияләре турында белергә, 20 миллион мөселманнарның «гомумроссия бакчасындагы» кыйммәтен аңларга тиеш. Алар бит үзләрен алкоголь белән агуламыйча, балаларын һәм хатын-кызларны кайгыртып, өлкәннәрне ихтирам итеп яшәүчеләр. Сүз уңаеннан, әйдәгез башка Ислам илләре үрнәгендә безнең илебездә дә Картлар һәм Ятимнәр йортлары булмавына ирешик. Барча балалар һәм өлкән яшьтәгеләр гаиләләрдә яшәсеннәр. Тагын бер момент: Валдай заявлениесен тормышка ашырырга һәм вакфларны торгызырга кирәк. Һәм патша империясе вакытындагы кебек шаригатьнең гражданлык хокукы белән үрелеп баруын кайтарырга кирәк. Өммәтнең бердәмлегенә ирешергә кирәк. Иң беренче чиратта дини һәм дөньяви белем бирү системасын (бу татар мәгърифәтчеләр-җәдидчеләрнең хыялы) булдырырга кирәк. Шулай, итеп илебез эчендә тылыбызны ныгытып, без Россия дипломатиясен башка киңлекләрдә дә алга сөрә алырбыз. Ышаныгыз, Иранда, Иракта, Әфганистанда, Палестинада һәм башка «берполярлы» экспериментлардан гарык булган нокталарда безнең катнашыбызны бик көтәләр.

Дамир Мөхетдинов, «Мәдинә»

Нәшрият йорты җитәкчессе,

политология фәннәре кандидаты:

Узган сайлалар тагын бер кат ачык күрсәтте: күпчелек очракта «хөкүмәт партиясе» «мөселман» регионнары исәбенә тавышлар җыя һәм позицияләрен ныгыта. Ә «мөселман» компоненты азрак булган җирдә төп кандидат Геннадий Зюганов белән көрәшеп, тавышлар азрак җыя. Безнең өлкәдә ул 25% кына җыйды.

Киләчәктә Президент моны истә тотып, өстенлекне мөселманнарга биреп, безнең ихтыяҗларыбызга игътибарлырак булырга тиеш. Гомумән, Исламга карата Кремльнең мөнәсәбәте шундый булырга тиеш.

Яңа закон

29 февральдә Владимир Путин профессиональ дини белем бирү оешмаларына лицензия алу тәртибен үзгәртү турында законга кул куйды. Бу турыда «Мәдинә» Нәшрият йорты җитәкчесе, Х. Фәизханов ис. Ислам институты ректоры Дамир Вәис улы Мөхетдинов түбәндәгеләрне әйтте:

«Владимир Путинның вәкаләтләре 3 мартта тукталмаса да, аның бу законга нәкъ менә сайлаулар алдыннан кул куюы бик зур мәгънәгә ия. Бу закон нигезендә дини уку йортларын тәмамлаучыларга дәүләт үрнәгендә дипломнар тапшырылачак.

Бу яңа кабул ителгән закон нигезендә ислам уку йортларын бетергәннәргә башка теләсә нинди оешмаларда – мәгариф системасында да, дәүләт органнарында да ишекләр ачык булачак. Әле хәзергә алар бары тик дини оешмаларда гына эшкә урнаша ала иде.

Безнең яшь дин белгечләренә, ислам дине традицияләрендә тәрбияләнгән яшьләргә, тормышның бар өлкәләрендә дә үз урыннарын таба алу мөмкинлеге генә шатландырып калмый. Шулай ук, ниһаять, дәүләтебез диннән куркуны, атеистик комплексны җиңеп чыкты. Бу инде дәүләтебез ислам дине белгечләрен башка белгечләр белән рәттән таный, аларның бар җәмгыятькә файда китерә алуына ышана дигән сүз. Һәм безгә җәмгыятькә үзебезне күрсәтергә, танытырга мөмкинлек бирә.

Әмма Президент кул кую белән генә безнең җәмгыять шунда ук яшь белгечләребезне таныды, аларны кабул итте дигән сүз түгел. Әле барыбер яшь дин белгечләрен «фундаменталистлар», «экстремистлар» итеп кабул итүчеләр җитәрлек булачак.

Ислам дине белгечләрен җәмгыять башка белгечләр белән бертигез кабул итер дип ышанып булмый. Бу өстенлек безнең өстебезгә бик зур җаваплылык йөкли.

Безнең мактаулы Ислам дине югары уку йортларын тәмамлаган яшь белгечләребезнең белеме, мәдәнияте, тормышны танып белү дәрәҗәсе әлегә бик аз кешеләргә генә билгеле. Һәм аларга тормышның бар өлкәләрендә үзләрен күрсәтү мөмкинлеге бирелгәннән соң алар өчен берничә елдан оялырга туры килмәсен дип теләргә генә кала».

Эшлә генә, акча булыр

20 мартта Ислам мәдәниятенә, фәненә, мәгарифенә ярдәм итү Фонды советы утырышы планлаштырыла. Анда мөселман оешмалары һәм дин әһелләре тарафыннан грантлар алу шартлары турында ачыктан-ачык сөйләшү планлаштырыла. Хәзерге вакытта ситуация яхшылардан түгел. Бу Фондның идарә әгъзасы һәм РФ Президенты администрациясе советнигы Алексей Гришинның ИА «IslamNews»ка биргән интервьюсында әйтүенчә, «кызганычка каршы, күпчелек берни эшләмичә, болай гына акча алмакчылар».

Грант алуның төп шарты инде билгеле. Алексей Гришин әйткәнчә, бу «Ислам дине киңлегендә активлык һәм реаль эшләр».

Фонд идарәсе планнарында ярдәм күрсәтергә мөмкин булган оешмалар исемлеген киңәйтү, шул ук вакытта аларга таләпләр дә катырак булачак. Грант алган һәр оешма ел саен конкурс нигезендә үзләренең эшчәнлегенең югары дәрәҗәле булуын исбат итәргә тиешләр. «Һәр оешма, дин әһеле, нәшрият я матбугат чарасы яңа грантка конкурста башкалар белән бер шартларда катнаша ала. Һәм быел грант алганнар киләсе елда да аны автомат рәвештә алыр дигән сүз түгел», – дип белдерде Алексей Гришин.

Грант алырга теләүчеләргә Алексей Гришин «Мәдинә» Нәшрият йортын үрнәк итеп куйды. «Мәдинә» Нәшрият йорты күпсанлы китаплар гына түгел, газета һәм журналлар да чыгара. Бу эшләрне күпсанлы журналистлар төркеме башкара. Шундый нәшриятләр күбрәк булуын теләр идек», – дип белдерде ул. Аның әйтүенчә, «башка оешмалар әлегә тиешенчә актив түгел».

ӘДӘБИ СӘХИФӘ

3-март  - Бөтендөнья язучылар көне

Мәңгелек әкият

Әкият сөйлим сезгә, таң җилләре!

Туктагыз да менә тыңлагыз!

Шул урманда булган бер әкиятне

Илдән илгә күчеп җырлагыз!

Менә урман, чиксез кара урман,

Мәңге шомлы, мәңге караңгы;

Җилләр белән ишелеп һаман,

һаман улап торган үткән заманны.

Шул урманда яшрен бер урында

Ялгыз кабер тора. Кем анда?

Нигә ялгыз анда адашкан да,

Нигә яшрен җирдә урманда?

Ул бер егет кабре,

Ул егетнең

Кайгы белән үткән көннәре

Озын булган, мәңге газап белән

Йоклый алмый үткән төннәре.

Ул күп, бик күп уйлап йөргән:

«Адәм кайдан килгән?— тагын да

Кайда китәр?» Ләкин моңа җавап

Табалмаган үзенең аңында.

Табалмагач, килеп тезләнгән дә

Мәңгелектән җавап сораган.

Озак көткән —

Җавап алалмагач,

Болай диеп егет җырлаган:

«Нәләт төшсен сезгә, нәләт төшсен!

Әй, урманнар, кырлар, далалар!

Мәңге телсез каты ташка әйләнгән

Җирләр, күкләр, фәннәр, аллалар!

Җавап көттем сездән, бирмәдегез;

Инде эзләп китәм — табармын,

Көчле кулым белән мәңгелекнең

Тимер ишекләрен ватармын.

Ватармын да илгә яшрен булган

Барлык серне чишәр, ачармын».

Шуннан соң ул яшрен урын сайлап,

Кабер казып җиргә күмелгән;

Мескен егет, кайтам, диеп киткән

Кайтмас җирдән — упкын төбеннән...

Мин әле дә аның кабрен эзлим

Урманнардан, яшрен җирләрдән,

Мин тавышын иштәм, һәр көн иштәм

Таң алдында искән җилләрдән.

Ул киләчәк...

Мин дә кабрен табып,

Гөлне үпкән кебек үбәрмен,

Зәңгәр күзләремнән, аямыйча,

Кайнар яшьләремне түгәрмен.

Зәңгәр күзле егет кабрең үбәр,

Яшьләр түгәр кабрең өстенә!

Гөлләр сибәр һәр көн таң алдында,

Җырлар җырлар синең исмеңә.

Син эзләгән яшрен, зур серләрне

Мин дә эзлим, егет, —

Тыныч бул!

Син күзләгән төпсез упкыннарны

Мин дә күзлим, егет, —

Тыныч бул!

Һади Такташ

Таныш булыгыз:

Закиров Вәли Вәдүт улы 1941 елның 23 сентябрендә Яңа Мочали авылында туа. Әтисе сугышның беренче елында ук һәлак була. Ә инде 1951 елның салкын кышы Вәли Закировның мәңгегә исендә, чөнки шул елны ул бөтенләй ятим кала - әнисе чирләп хастаханәдә үлә. Вәли туганы белән, әниләрен чанага куеп, җирләргә дип Мочалига җәяүләп китерәләр, салкын кыш булганга аяк-кулларын өшетәләр.

Яшьлеге җиңел булмый Вәлинең. Ул хезмәт юлын хат ташучы булып башлый.

Вәли Закировның илһам чишмәсе Әзербәйҗанда Совет армиясендә хезмәт иткәндә ачыла. Аның беренче шигырьләре, статьялары «На страже» дигән хәрби газетада басылып чыга. Армиядән соң Мәскәүдә эшкә урнаша, башта тимер юлда эшли, соңыннан «Металлист» һәм «Красный маяк» исемле заводларда хезмәт итә. Пенсиягә чыккач, туган авылына кайта һәм хәзергәчә шунда яши. Ә ике баласы үз гаиләләре белән Мәскәүдә яшиләр. Өч оныгы бар.

Вәли Закиров иҗаты төрле темаларга багышланган – тормыш, мәхәббәт, юмор...

Хөрмәтле газета укучылар! Бүген сезнең игътибарыгызга Вәли Закировның берничә шигырен тәкъдим итәбез.

  Йөрәк әрни,

йөрәк сызлый

Бала чагым, туган җирләрем,

Ком тауларым, болын үләмем –

Көттегезме – сезгә мин килдем;

Онытмадым. Сезне мин сөйдем.

Тәмлеме иде был-был коймагы...

Күркәмме иде авыл туйлары?

Яз башында акты бозлары...

Уйнадылар егет-кызлары.

Авыр булды безнең тормышлар,

Баштан үтте кайгы-сагышлар,

Өй башларын давыл кузгады,

Тирә-якка салам тузады.

Күп киттеләр безнең арадан

Мәрхүм булып инде туганнар.

Шул турыда бик күп уйлыйсың,

Йөрәк әрни, йөрәк сызлыйсың.

Көзен очып киткән кошлардай,

Без таралдык төрле якларга.

Авылларны һич тә онытмадык,

Тарта безне туган якларга.

Язлар килгәч кошлар кайта иде...

Туган илләренә сагынып.

Син аларны каршы ала идең...

Әнкәй – кошлар кебек...

Канатланган булып – кагынып.

Сугыш бетте...

Күп еллар да үтте...

Кайтыр диеп, көттең әтине.

Кошлар кайтты, әти һаман юк –

Җиңеп булмый икән үлемне.

Яшьлегемә китәмен

Яшьлек кебек, язның да бит,

Кыска икән аның гомере:

Көзләр килеп, яңгырлары китә,

Карлар ява, салкын җилләр исә,

Карт кешегә, узмый кебек була...

Салкын кышның килгән һәр көне.

Килсен инде язлар, килсен инде,

Һәр ел саен язны көтәмен.

Һәр ел саен инде картайсам да,

Язлар килгәч, бер вакытка гына...

Яшьлегемә кире китәмен.

Кайда син, мәхәббәт

Безнең кызлар ят җирләрдән,

Зур бәхетләр эзлиләр.

Авылларның егетләрен

Бәлки алар күрмиләр?

Шәһәр егете бай булса –

Шуңа кызны димлиләр;

Бәхет байлыкта икәнен,

Дөрес диеп күзлиләр.

Булсын – диләр, машинасы...

Булсын – диләр, дачасы;

Булсын – диләр, зур «Банка»да,

Ята торган акчасы.

Сәбәбе шул – байлык яхшы,

Күркәм аның тормышы:

Яратасыңмы син – юкмы,

Җиңел дөнья узмышы.

Бу дөньяда

             байлык бәхет булды...

Нечкә йөрәк кылы өзелде;

Яратулар, дөреслектән чыкты,

Нигә башлар болай тилерде?!

Ниләр икән аңлады?

Исемә төшә бала чагым,

Мәктәптә укыганым:

Күп кызларның арасыннан,

Бер кыз сөеп калганмын.

Ул кыз иде - «мулла» кызы…

Укый иде «бишлегә»:

Борылып-борылып аңа табан,

Карый идем йөзенә.

Шуңа күрәме соң икән,

Уку яхшы бармады:

Заһидә  дигән ул кыз бәндә,

Ниләр икән аңлады?

Ярлы баланың йөрәге,

Белдеме икән янганын?

Аның моңлы йөрәгенә,

Җавап килми калганын.

Вәли Закиров

Мочали

Матур затлар ниләр көтә?

Яз һәм Халыкара хатын-кызлар бәйрәме 8 Март уңаеннан күркәм затлардан саналган кайбер якташларыбызга: «Үзегезне бүген бәхетле дип саныйсызмы? Гаилә елыннан, яңа Президентыбыздан ниләр көтәсез?» – дигән сораулар белән мөрәҗәгать иткән идек.

Зифа Каюмова,

Шөбиле урта мәктәбенең

башлангыч сыйныф укытучысы:

– Бәхетле хатын-кыз дип – тату гаиләсе, сөйгән ире, яхшы эше, игелекле балалары һәм яраткан шөгыле булган хатын-кыз, дияр идем. Бүген мин, Аллага шөкер, гаиләм белән тулаем канәгать – ирем, балаларым сау-исән, сөйгән эшем бар. Яраткан шөгелем дигәнннән, гаиләм өчен мәшәкатьләнеп йөрү, аш хәзерләү, кер юу – шөгыль түгел мени? Минемчә, һәр хатын-кыз бәхетле булырга тиеш, чөнки  ирләрнең һәм балаларның да бәхете нәкъ хатын-кызларның бәхетенә бәйле.  Гаилә елы уңаеннан ирләрдә хатын-кызга карата гап-гади игътибар күбрәк булсын иде. Ә 8 Мартта безгә бит бер җылы сүз, бер матур караш, бер күңелле комплимент җитә. Инде бүләге дә булса – икеләп сөенеч.

Яңа Президентыбыздан авылларга һәм аналарга карата дәүләтебезнең күбрәк игътибар, ярдәм итүен теләр идем.

Зөлфия Җамалетдинова,

«Актуковский» СПКсының сөт җыештыру-чысы, өч бала анасы:

– Бәхетле булу бер синнән генә торса иде икән. Юк шул, язмыштан узмыш юк, дип хак әйткәннәр безнең картлар. Тормыш бит ул бәллүр пыяла, саксыз кагылдың – уала. Өч балам белән ялгызак калырмын дип кем уйлаган. Әмма шуңа да карамастан, мин балаларым хакында үземне бәхетле дип саныйм. Чөнки бервакытта да тормыш барышында кул-аягыңны төшерергә ярамый, ничек тә тернәкләнергә тырышырга кирәк. Аллага шөкер, көнемне тибәрәм. Гаилә елында авылларыбызда яшь парлар барлыкка килсен иде.
Ә яңа Президентыбыз авыл җирендә көнкүрүче крестьянга хезмәт хакын арттырсын, ниндидер ташламалар булдырсын иде. Аңлыйм, авылга укытучы да, врач та кирәк. Ләкин безнең кебек авыл хуҗалыгында хезмәт итүчеләргә нишләргә? Укытучыны хезмәтле итәр өчен, ярлылыкта балалар табарга кемнәр батырчылык итәр икән?

Сәрия апа Беляева,

пенсионер-педагог, 33 ел гомерен Сафаҗайда мәктәпкәчә мәгариф учреждениясендә балалар тәрбияләүгә багышлаган:

– Мин бүген, бер карасаң, бик бәхетле. Чөнки балаларым сау-исән. Барысы да урнашкан диярлек. Һәрбересе бу сикәлтәле тормышта, Әлхәмдү лилләһи шөкер, үз юлларын таба алдылар. Без дә картым белән, Аллага шөкер, исән-сау. Ләкин икенче яктан карасаң, гомере буе мәгариф өлкәсендә эшләп чыгып, бүген 2155 тәңкә пенсиягә генә яшәргә мәҗбүрмен. Яшәү минимумыннан да аз бит. Бу кеше ояты түгелмени? Бөтен пенсиябез газ, телефон, электр энергиясе өчен түләүгә китеп бара. Гаилә елы керде икән, яшьләргә үз йортларын, фатир-ларын булдыру мөмкинлеге кайгыртылсын иде. Хәзер бит авылда йорт салуга, шәһәрдә фатир алуга башка сыймаслык акчалар таләп ителә. Путинны алыштырачак ил башына инфляцияне киметсен, ә яшьләргә үзләрен үз Ватаннарында лаеклы шәхес итеп тоярга, өлкән буынга – игелекле тыныч картлык кичерергә уңайлыклар тудырсын иде дигән өметләр баглыйм.

Хадичә апа Абдуллина,

Бозлау авылының хөрмәтле хезмәт ветераны:

– Элек без күргәннәр белән әлеге тормышыбызны чагыштырсак, бүгенге көнкүрешебезгә гөнаһ зарланырга. Азмы-күпме, пенсияләребезне вакытында өйләребезгә китереп бирәләр, табигый газ белән файдаланабыз, балаларыбыз, Алланың рәхмәте белән булсын, шәһәрдә үз тормышлары белән ярыйсы гына яшиләр, безне дә онытып куймыйлар – һәрчак ярдәмнәре белән генә. Шулай да, авылларыбызның киләчәге тирән борчу уята. Яшь гаиләләрне авылларда саклап калу бүген зур проблема. Чөнки эш урыннары юк. Инде колхозыбызда терлекчелекнең дә очына чыгалар, ахыры.
Ә анда, усалмы-яхшымы, хатын-кызларга эш бар иде. Яңа Президентыбыз, һәр кешегә лаеклы пенсия булдырып, даруларның хакларын чамадан тыш арттырмауны үз контроленә алсын иде. Без бит әле шул дарулар исәбенә генә бу якты дөньяда тора бирәбез.

Нравится

 

 Напечатать текущую страницу Напечатать текущую страницу

 Отправить статью другу Отправить статью другу

 
       

Региональная национально-культурная

автономия татар Нижегородской области

 

Общая информация об общине

Информация о РНКАТНО

Председатель и лидеры автономии

Официальные документы и заявления

Проведенные мероприятия

Контактная информация

 

  (c) При копировании материалов сайта, ссылка (гиперссылка) на www.nizgar.ru обязательна!